Een kleuter is een genie.

Gelezen in Jobat.be van 11 december
9 op de 10 kleuters is een genie. Waar loopt het dan mis?

volgende kop: Fout van het onderwijs ?
volgende kop: De oplossing ?

Geen paniek, er loopt niets mis, tenzij met deze misleidende koppen van Job@.
Ik denk dat ik met enige deskundigheid ter zake mag spreken, ruim 100 creatieve sessies begeleid, in België en Nederland, veel opleidingen Creatief Denken gegeven, en – niet het minste – de laatste 5 jaar elke vrijdag babysit van mijn kleindochtertjes + alle stand-in’s tussendoor.

Zijn kleuters geniaal ?
In ieder geval rijgen ze dag in-dag uit de kenmerken van genialiteit aan elkaar. Ze fantaseren, proberen, komen met de meest verbijsterende uitspraken, hanteren een unieke logica,  …..

Zijn geniën creatief ?
Dat is nog maar de vraag, feit is dat ze ogenschijnlijk zonder moeite ideeën produceren, zich in een andere denkwereld kunnen verplaatsen, zich kunnen losmaken van alles wat vast is, van conformisme, van gewoontes, enz …

Blijven kleuters geniaal ?
Gelukkig niet. Eerst moeten ze wel geniaal zijn omdat ze niets kunnen. Ze moeten proberen, experimenteren met vallen en opstaan. Vertederend als je ziet hoe een peuterke met een lepeltje pap naar het mondje probeert te brengen, je kan er blijven naar kijken. Dan komt het moment dat het lukt en … weg genialiteit. Het lepeltje zit op de juiste manier in de hand, scheppen, goed naar het mondje brengen, hap en slik. Klaar.
Van zodra een kleuter zelf kan eten, zijn jasje kan aantrekken, later zijn veters knopen, is daar geen creativiteit of genialiteit meer voor nodig. Vanuit het experimenteren ontstaat het “patroon”, een ketting van “juist denken & handelen” met gegarandeerd resultaat.

Denkoefeningetje.
Mijn kleindochtertje was eens dik 10 minuten onvermoeibaar met een touwtje in de weer om mijn benen aan elkaar te knopen terwijl ik “sliep”. In het begin heel voorzichtig om me niet te wekken, veel minder naarmate het werk haar in beslag nam. Resultaat: mijn benen vast zaten in een onontwarbare wirwar van touw én, …..  zonder één enkel knoopje.
Hoe lang zou ze er nu nog over doen, nu ze goeie knopen kan leggen ?
En is dat beter ? Qua resultaat wel, qua leren niet, en daar staan we dan.

Zo komen we tot de essentie.
er zijn mensen die kicken op nieuwe situaties, uitdagingen, verandering, bedenken, met open vragen leven…
er zijn mensen die de stabiliteit verkiezen, voorspelbaarheid, zekerheid, …. dat is hun comfortzone
– en daartussen een grote meerderheid met deels het ene en deels het andere

Wat is beter ? En waar zou je dan de opvoeding moeten naar richten ?
Moeilijk antwoord, kijk eens om je heen: we rijden allemaal rechts, we gedragen ons op een manier die behoorlijk voorspelbaar is. Een dokter improviseert niet maar valt terug op zekerheden. In het overgrote deel van de gevallen is dat prima, idem voor je garagist en voor alles waar je vast moet kunnen op rekenen.  De postbode komt rond dezelfde tijd, ook de vuilniswagen, de schoolbus, … Al die zaken werken patroonmatig.
Wie voor dat “patroonmatige” wat meewarig de schouders ophaalt moet maar eens gedurende een week elke dag op een ander uur opstaan, naar de badkamer gaan, op een ander moment en op een andere plaats aan tafel gaan zitten, … ambiance gegarandeerd.
Wie denigrerend doet over vaste werkgewoontes, over bandwerk moet zich maar eens afvragen hoeveel toestellen er betrouwbaar zouden werken als het productieproces continu herbekeken werd, als mensen zouden doen wat ze op dat moment het beste vinden. (en neen, ik pleit niet voor het saaie bandwerk dat nog te dikwijls voorkomt)

Begint het te dagen ?
We kunnen heel hard roepen om creativiteit, maar we hebben vooral te maken met stabiliteit en voorspelbaarheid, dat is bepalend voor onze comfortzone.
Niet te verwonderen dat onze creatieve vaardigheid met de tijd afneemt.

Is het dan zo wit-zwart ? Neen.
Voorbeelden bij de vleet van mensen die zich in hun job perfect patroonmatig kunnen gedragen, maar die daarbuiten zeer inventief en vindingrijk zijn in bvb hun hobby, in de vereniging, enz … En de woorden “inventief – ingenieus – vindingrijk “ vind ik veel betekenisvoller dan het platgeslagen “creatief”.

Kort.
Wat maakt mensen creatief, wat leidt naar creatie ?
1. De situatie en vooral de uitdaging in de situatie, de ene kickt er op, de andere ziet ze als storend.
2. Het “brein”, kort door de bocht gezegd: de ene heeft losse hersenen, de andere stroevere. Niks mis mee, het ene is niet beter dan het andere. Integendeel, in een proces van creatie heb je ze beide nodig:
in een eerste fase waarin je ongeremd moet kunnen denken, “out of the box” zoals het heet, heb je vooral de mensen met “rebelse” hersenen nodig, de durvers, zij die geen hinderpalen zien, voor wie alles kan, …
in een tweede fase, als je interessante ideeën wil realiseren, dan heb je vooral de mensen nodig die zweren bij nauwkeurigheid, betrouwbaarheid, proces, opvolging en bijsturen.

Ze laten samenwerken is niet zo simpel, want ze hebben weinig affiniteit met elkaars denken, ze communiceren onhandig met elkaar, en binnen de kortste keren loopt het vast. Dat in goede banen brengen is de job en de vaardigheid van mensen die processen van creativiteit & creatie moeten begeleiden.

Tot slot.
Er zijn interessante lijstjes met kenmerken van “creatieve” mensen en van creatieve kinderen, makkelijk op het net te vinden, en anders stuur je maar een mailtje.
Als je kijkt naar kenmerken van creatieve kinderen dan zijn dat niet de gemakkelijkste in de klas, verre van, ze krijgen vooral de laatste jaren nogal wat etiketten opgeplakt, er zijn handleidingen geschreven om met ze om te gaan ….
“We moeten kinderen creatiever maken, hun genialiteit behouden schrijft Job@ dan ….. ”

Bedrijven vragen om hun mensen ‘creatiever’ te maken. Als je dan zo een lijstje toont met kenmerken en je vraagt hoeveel dergelijke creatieven men wenst, dan zie je de gezichten veranderen. Neen dus, bedrijven vragen wel creativiteit, maar wat ze écht willen zijn de resultaten van creativiteit, creatie dus, liever nog innovatie.
Bedrijven zouden beter meer oog hebben voor aspecten die creativiteit in het werk stimuleren.

De uitdaging.
De uitdaging is niet om mensen creatiever te maken, wel om inzicht te geven in
– hoe creativiteit en creatie werken
hoe en wanneer mensen in dat proces op hun best zijn

Je kan dus maar beter stoppen met mensen te verdelen in creatieven en niet-creatieven en met het frustrerende denken dat je iedereen creatiever moet maken. Laat mensen vooral ervaren dat zij elk hun denkstijl hebben, soms tegenstrijdig met een andere, en vooral ….. dat dit OK is, en dat iedereen een meerwaarde kan leveren in een proces van creatie.

En wat kinderen betreft, het is het experimenteren, het kliederen,
het hun eigen gang mogen gaan dat kinderen “creatiever maakt”.
Het is  het mogen zoeken en vergelijken van verschillende opties
eerder dan te moeten scoren met het juiste antwoord.
Hoed af voor de leerkrachten die daar gericht aan werken.

Inherent aan creativiteit en creatie is dat je leert om te gaan met verschillen in denken, in evaluatie van kansen, van de weg naar die resultaten. In “creativiteit, creatie en innovatie” is er zelden een absolute waarheid.
Gelukkig niet.

Bob Onckelinx

                 

 

By |2018-01-07T18:26:34+00:00December 13th, 2014|Uncategorized|0 Comments

About the Author:

Leave A Comment